Iako jedna od najmanjih opština u Mačvanskom okrugu i čitavoj Srbiji, Ljubovija predstavlja jednu od omiljenijih destinacija kako za domaće tako i za strane turiste. Zahvaljujući tradicionalnoj manifestaciji „Drinska regata“, ovo maleno mesto pokraj Drine narednih dana biće centar svih kulturnih i sportskih dešavanja u Srbiji i regionu. Pored bogate prirode i reke Drine turisti su u Ljuboviji ili Azbukovici, kako je meštani nazivaju, prepoznali neverovatan spoj tradicije i kulture.

U današnje vreme za Azbukovicu su čuli mnogi, ali kako je to bilo nekad i kada je nastala pročitajte u nastavku teksta. 

Nalaz sa Vile rustike u Vrhpolju

Život u Azbukovici postojao je još u vreme mlađeg kamenog doba, iz kog datiraju brojni pronađeni artefakti, poput čekića i sudića, tvrde arheolozi. U doba neolita na ovom prostoru postojala su tri rudnika, dok o životu u bronzanom dobu svedoče brojna groblja i humke. Začetak razvoja stočarstva, zemljoradnje, rudarstva, lova i ribolova, u ovom kraju, vezuju se za gvozdeno doba i vladavinu Ilira.

Sam početak nove ere, u vreme rimskog carstva, Ljubovija je pripadala Dalmaciji i iz toga doba kao spomenik kulture ostao je most preko reke Ljuboviđe, poznat kao Latinska ćuprija. Takođe, iz vremena Rimljana pronađeni su ostaci nekoliko građevina koje su u manjem ili većem procentu sačuvane do današnjih dana.

Latinska ćuprija

Ljubovija u burnim vremenima

Zahvaljujući svom geografskom položaju, Azbukovica veći značaj stiče tek za vreme srpsko - turskih ratova.  Varoš je državna vlast osnovala sa ciljem da postane sedište pograničnih i carinskih vlasti i da se razvije u privredni centar sa dominantnim granama trgovine i zanatstva. Interesantan podatak je i taj da je ime dobila po begu Ljuboviću, koji je u vreme društvenog i ekonomskog uspona, sagradio kulu iznad polja Drabića.

Brdsko planinski predeo i blizina reke Drine, koja je prirodna granica sa Republikom Srpskom, načinila je ovo mesto idealnim za odvijanje odlučujućih bitki u istoriji našeg naroda - bitka na Gučevu i Mačkovom kamenu. 

Oslobođenje od Turaka Azbukovica dočekuje 1834. godine, a njihovim iseljenjem iz Soko grada 1862. postaje granična oblast. Odmah se inicira otvaranje prelaza skele i 1837. počinje izgradnja karantina, osmatračnice, sanitetske ustanove i magacina za robu, čime se postavljaju urbanističke osnove novog naselja Ljubovije, „usred polja Drabića”. Ljubovija postaje sresko mesto 23 godine kasnije, a ukazom kralja Milana Obrenovića 3. jula 1871. biva proglašena za varošicu i dobija sva prava grada.

Spomenik NOB-a u Ljuboviji

Nažalost,  1896. godine Ljubovija je doživela strašnu sudbinu - katastrofalna poplava razorila je sve pred sobom. Nemilosrda bujica odnela je sve što joj je stajalo na putu. Međutim, vredne ruke meštana nisu dugo čekale na akciju saniranja štete, ovog puta na novoj lokaciji. Uz pomoć tadašnjeg državnog saveta obnavljaju svoje naselje na uzvišenju zvanom Jabučje.  Naselje je veoma brzo podignuto i već prvih godina 20. veka se nalazilo na novoj lokaciji, tri kilometra severno od donjeg toka pritoke Drine, Ljuboviđe. Naselje se i dan danas nalazi na ovoj lokaciji.

Ljubovija panorama/foto: zavičajna zbirka Biblioteke Milovan Glišić

Početak 20. veka Ljuboviji je donelo nove nevolje, balkanske i svetske ratove. Tmurni oblaci prekrili su ovaj kraj i doneli mnogo žrtava. Ratno stanje, glad i bolest odnelo je mnogo ljudi.  Mnoge kuće kako gradske tako i seoske ostale su bez muških glava što je je u kasnijim godinama impliciralo i nagli prekid procvata ovog mesta.

Osamdesetih godina prošlog veka Ljubovija ponovo ulazi u fazu procvata, vreme kad se pokreće industrijalizacija i oživljavanje ovog mesta. U to vreme izgrađene su prve fabrike - pogon trajnih slatkih kolača „Ljubovija” (AD „Soko Nada Štark”).  Danas, pored Štarka, na teritoriji Ljubovije posluju  „Alpine Kamen” ad Batočina (proizvodnja građevinskog materijala), „Veliki Majdan”, Rudnik olova i cinka doo Ljubovija, „Zadrugar”, „Riboteks” Gornja Trešnjica, „Duvan a.d.” Ljubovija...

Čuvari istorije

Danas, o burnoj istoriji Ljubovije svedoče brojni spomenici kulture i verski objekti među kojima su Soko grad, ostaci Starog i Novog grada, Mačkov kamen, crkva u Selancu, posvećena je Sv. Apostolima Petru i Pavlu, podignuta u 13. veku, manastir Svete Trojice... 

Mačkov kamen

Iako je prema Uredbi o utvrđivanju jedinstvene liste razvijenosti regiona i jedinica lokalne samouprave iz 2014. godine razvrstana u treću kategoriju nedovoljno razvijenih, Ljubovija ipak predstavlja opštinu koja se sve više razvija i koja svojim prirodnim i geografskim karakteristikama predstavlja idealno mesto za boravak.  Azbukovčani turizam shvataju veoma ozbiljno,  svesni činenice da on možda nije razvijen u onoj meri koliko ima mogućnosti, i sa velikom željom, entuzijazmom i radom koračaju sitnim ali sigurnim koracima ka svom cilju - volarizovanje potencijala i stavljanje istih u funkciju turizma. U svemu tome, kao predvodnici i pokretači, stoje Turistička organizacija i lokalna samouprava koje ulažu velike napore da brojnim aktivnostima, kroz povećanje smeštajnih kapaciteta i osmišljavanje novih sadržaja, pripomognu razvoj ruralnog, izletničkog, verskog turizma. 

Projekat „Tragom prošlosti“ sufinansiran je iz budžeta Opštine Ljubovija. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva. 

Lj.Marković

foto ustupljene od TO Ljubovija