Mehmed Meša Selimović rođen je 26. aprila 1910. godine u Tuzli u Bosni i Hercegovini, a preminuo 11. jula 1982. godine u Beogradu. Jedan od najznačajnijih pisaca srpske književnosti 20. veka potekao je iz ugledne muslimanske porodice, ali je ceo život težio uspostavljanju prijateljstva između hrišćanskog i muslimanskog stanovništva na prostoru Jugoslavije.

Od oca Alije, Meša i njegova braća Teufik i Šefkija nasledili su to da se izjašnjavaju kao Srbi muslimanske veroispovesti. Detinjstvo i ranu mladost provodi u rodnom gradu gde završava osnovnu školu i gimnaziju, a nakon toga 1930. godine upisuje Filozofski fakultet u Beogradu odsek srpskohrvatski jezik i jugoslovenska književnost. Četiri godine kasnije Meša diplomira na fakultetu, a već naredne godine započinje svoj šestogodišnji rad kao profesor u Građevinskoj školi i istovremeno obavlja posao suplenta u Realnoj gimnaziji u Tuzli od 1936. godine, koja danas nosi njegovo ime.

Drugi svetski rat dočekuje u rodnoj Tuzli gde je 1943. godine uhapšen pod sumnjom da je sarađivao sa  Narodnooslobodilačkim pokretom, a po izlasku iz zatvora prelazi na oslobođenu teritoriju i priključuje se Komunističkoj partiji Jugoslavije i postaje član Agitprop-a za istočnu Bosnu. Nakon toga biva postavljen na mesto političkog komesara Tuzlanskog partizanskog odreda, a godinu dana kasnije se seli u Beograd gde je obavljao značajne političke i kulturne funkcije.

Tokom Drugog svetskog rata Meša doživljava prvu životnu i porodičnu tragediju, ubistvo brata Šefkije, koja mu kasnije služi kao inspiracija za pisanje jednog od njegovih najznačajnijih romana, „Derviš i smrt“.

Selimović odlučuje da se vrati u rodnu Bosnu 1947. godine i u Sarajevu do 1971. godine radi kao profesor Više pedagoške škole, docent Filozofskog fakulteta, umetnički direktor „Bosna-filma“, direktor drame Narodnog pozorišta i glavni urednik IP „Svjetlost“. Obavljao je funkciju počasnog direktora Sarajevskog univerziteta, a  bio je i predsednik Saveza književnika Jugoslavije, ali i redovan član SANU i ANUBIH.

Književnu karijeru započinje u kasnim tridesetim od kada je i prepoznat kao romansijer, esejist i pripovedač. Prvi priča „Pesma o oluji“ svetlost dana ugledala je 1948. godine, a dve godine kasnije i prva zbirka pripovetki „Prva četa“, nakon kojih sledi pauza od 11 godina. Početkom šezdesetih godina prošlog veka Meša objavljuje manje poznata dela „Tišina“, „Tuđa zemlja“ i „Magla i mjesečina“, nakon kojih 1965. godine doživljava književnu popularnost izlaskom u javnost romana „Derviš i smrt“. O vrednosti romana govori i činjenica da je okarakterisan kao remek - delo od strane drugih pisaca i štampan je u više izdanja. Takođe je predlagan i za dodelu Nobelove nagrade.

Pet godina kasnije Selimović izdaje još jedan roman „Tvrđava, a potom i „Ostrvo“.  U drugoj polovini 70 - tih godina 20. veka objavljuje dela „Pisci, razmišljanja i razgovori“, „Devojka crvene kose“, dok je  „Krug“ objavljen posthumno 1983. godine.

Njegov bogat rad nagrađen je više puta i to Goranovom nagradom, NIN-ovom i Njegoševom nagradom, AVNOJ-ovom, Dvadesetsedmojulskom i mnogim drugim.

Nakon penzionisanja 1971. godine Selimović se seli u Beograd, gde provodi ostatak života. Iako je imao jako težak život i pretrpeo mnoge udarce, Meša je izrastao u jednu jaku i stabilnu ličnost sa izrazitim saosećanjem za ljude oko sebe. Pored književnog rada, Meša je srpskom narodu  u amanet ostavio brojne citate o životu, ljubavi i bosancima.

Projekat je sufinansiran iz budžeta Republike Srbije - Ministarstva kulure i informisanja. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.

Lj.Marković

foto: vikipedia